« ច្បាប់ធម្មជាតិដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចជៀសផុតសូម្បីតែម្នាក់...
អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលកើតឡើងនៅជុំវិញខ្លួនយើង រាប់ទាំងរូបរាងកាយ និងចិត្តគំនិត សុទ្ធតែជា "សង្ខារធម៌" ដែលត្រូវដើរទន្ទឹមគ្នានឹងច្បាប់ត្រៃលក្ខណ៍ជានិច្ច។ការយល់ដឹងពីសេចក្តីពិតនេះ ជួយឱ្យចិត្តយើងលែងសូវជាប់ជំពាក់ កាត់បន្ថយការរំពឹងទុកខ្ពស់ និងរស់នៅដោយក្តីស្ងប់សុខក្នុងបច្ចុប្បន្នភាព។
Dhamma Osatha
#ធម៌អប់រំចិត្ត #ត្រៃលក្ខណ៍ #ពុទ្ធសាសនា #សង្ខារធម៌ »

២. កម្មនិយាម (Kamma-niyāma) — ច្បាប់ធម្មជាតិនៃកម្ម
កម្មនិយាម គឺជាច្បាប់ស្វ័យប្រវត្តិនៃ ហេតុ និង ផល (Cause and Effect) ខាងផ្នែកសីលធម៌ និងទង្វើ ។ ច្បាប់នេះកំណត់ថា រាល់ទង្វើដែលមានចេតនា (គិត និយាយ ធ្វើ) តែងតែបន្សល់ទុកនូវផលជាអនឡាយជានិច្ច ។
• ធ្វើហេតុបែបណា បានផលបែបនោះ៖ នេះជាច្បាប់ដ៏ត្រង់បំផុត។ ការដាំគ្រាប់ស្វាយ មុខជាបានផ្លែស្វាយ មិនអាចទៅជាផ្លែដូងឡើយ ។ ដូចគ្នានេះដែរ ការសាងអំពើអាក្រក់ (អកុសលកម្ម) ផលដែលត្រឡប់មកវិញគឺសេចក្តីទុក្ខ ចំណែកការសាងអំពើល្អ (កុសលកម្ម) ផលដែលត្រឡប់មកវិញគឺសេចក្តីសុខ ។
• យន្តការសន្សំកម្ម៖ ត្រង់ចំណុច ជវនចិត្ត ៧ ខណៈដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ គឺជាកន្លែងដែលច្បាប់កម្មនិយាមចាប់ផ្តើមដំណើរការ ស។ ពេលចិត្តគិតខុស (អយោនិសោមនសិការ) ច្បាប់កម្មនិយាមនឹងកត់ត្រាទុកជា "បាប" ។ ពេលចិត្តគិតត្រូវ (យោនិសោមនសិការ) វានឹងកត់ត្រាទុកជា "បុណ្យ" ។
• ការផ្តល់ផលតាមពេលវេលា៖ កម្មនិយាមជាអ្នកចាត់ចែងថា ជវនចិត្តខណៈទី ១ ត្រូវឱ្យផលក្នុងជាតិនេះ, ខណៈទី ៧ ឱ្យផលជាតិក្រោយ និងខណៈកណ្តាលៗឱ្យផលជាតិបន្តបន្ទាប់ទៀត ។
ទំនាក់ទំនងរវាង ចិត្តនិយាម និង កម្មនិយាម
ច្បាប់ទាំងពីរនេះដើរទន្ទឹមគ្នាជានិច្ច៖
ចិត្តនិយាម គឺជាអ្នករៀបចំ "ផ្លូវ ឬលំដាប់លំដោយ" ឱ្យចិត្តរត់ទៅ (ដូចជាផ្លូវថ្នល់) ។ ចំណែកឯ កម្មនិយាម គឺជាអ្នកកំណត់ "គុណភាព បុណ្យ ឬបាប" នៅក្នុងខណៈដែលចិត្តកំពុងរត់នោះ (ដូចជាអ្នកបើកបរដែលជ្រើសរើសបត់ឆ្វេងទៅរកផ្លូវល្អ ឬបត់ស្តាំទៅរកផ្លូវអាក្រក់) ។
ព្រះពុទ្ធសាសនាយកច្បាប់ទាំងពីរនេះមកពន្យល់ ដើម្បីបញ្ជាក់ថា មនុស្សគ្រប់រូបនៅលើពិភពលោកសុទ្ធតែស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលនៃច្បាប់ធម្មជាតិនេះដូចៗគ្នា ។ គ្មាននរណាម្នាក់អាចគេចផុតពីច្បាប់នៃការកើតរលត់នៃចិត្ត (ចិត្តនិយាម) និងច្បាប់នៃការទទួលផលនៃទង្វើខ្លួនឯង (កម្មនិយាម) នោះឡើយ ។

ពាក្យថា "និយាម" (Niyāma) នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមានន័យថា "ច្បាប់ធម្មជាតិ ឬសេចក្តីពិតដ៏ទៀងទាត់នៃធម្មជាតិ" ដែលប្រព្រឹត្តទៅដោយខ្លួនឯង ដោយគ្មានព្រះអាទិទេព ឬបុគ្គលណាម្នាក់ជាអ្នកបង្កើត ឬបញ្ជាឡើយ ។
នៅក្នុងសកលលោកទាំងមូល ធម្មជាតិត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់ធំៗចំនួន ៥ (ហៅថា ធម្មនិយាម ៥) ហើយក្នុងនោះ "ចិត្តនិយាម" និង "កម្មនិយាម" គឺជាច្បាប់ពីរយ៉ាងសំខាន់ដែលពន្យល់ពីទំនាក់ទំនងរវាង ចិត្ត និង ទង្វើរបស់មនុស្ស ៖
១. ចិត្តនិយាម (Citta-niyāma) — ច្បាប់ធម្មជាតិនៃចិត្ត
ចិត្តនិយាម គឺជាច្បាប់ដែលគ្រប់គ្រងលើដំណើរការ គំរូ និងលំដាប់លំដោយនៃការកើតរលត់របស់ចិត្ត ។
• ខណៈចិត្ត និងលំដាប់លំដោយ៖ ធម្មជាតិនៃចិត្តមិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់នោះទេ ។ ដូចដែលបានសិក្សាដឹងហើយថា ពេលមានរូបារម្មណ៍មកប៉ះភ្នែក វាតែងតែដើរតាមលំដាប់លំដោយពី អតីតភវង្គ ភវង្គចលនៈ ភវង្គុបច្ឆេទ បញ្ចទ្វារាវជ្ជនៈ... រហូតដល់ជវនចិត្ត និងតទាលម្ពណចិត្ត (គ្រប់ ១៧ ខណៈ) ។ នេះជាដំណើរការស្វ័យប្រវត្តិនៃច្បាប់ចិត្តនិយាម ។
• ល្បឿននៃការកើតរលត់៖ ចិត្តកើតឡើង ដឹងអារម្មណ៍ រួចក៏រលត់ទៅវិញក្នុងល្បឿនដ៏លឿនបំផុត ។ គ្មានអ្នកណាអាចបញ្ជាឱ្យចិត្តកើតឡើងពីរឬបីក្នុងពេលតែមួយបានឡើយ គឺត្រូវតែកើតរលត់ម្តងមួយខណៈៗជានិច្ច ។
• ការដឹងអារម្មណ៍៖ ធម្មជាតិនៃចិត្តគឺត្រូវតែមាន "អារម្មណ៍" (ដូចជា រូប សំឡេង ក្លិន រស ការប៉ះពាល់ ឬគំនិត) សម្រាប់ដឹង ។ បើគ្មានអារម្មណ៍មកទង្គិចទេ ចិត្តក៏មិនអាចដឹងអ្វីបានដែរ ។

តស់! សូមសូធ្យធម៌ នមស្ការព្រះពុទ្ធរតនៈ
នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។
(សូត្រ ៣ ដង)

ប្រែថា៖ រីកិរិយានមស្ការ ថ្វាយបង្គំនៃខ្ញុំព្រះករុណា ចូរមានដល់ព្រះភគវន្តមុនី អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធព្រះអង្គនោះ។

នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា អ្វីដែលមិនចេះចាស់ជរា និងមិនចេះរលាយសាបសូន្យទៅតាមពេលវេលា ត្រូវបានបកស្រាយក្នុងន័យសំខាន់ៗចំនួន ២ គឺ៖

១. គុណធម៌ និងសេចក្តីល្អ (សតញ្ច ធម្មោ)
យោងតាមគាថាធម្មបទ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ធ្លាប់ត្រាស់សម្តែងថា៖ «ឡានព្រះរាជាដែលគេតុបតែងយ៉ាងស្អាត ក៏គង់តែចាស់គ្រាំគ្រា រូបរាងកាយរបស់មនុស្សក៏យាងទៅរកសេចក្តីជរាដូចគ្នា មានតែធម៌របស់សប្បុរស (សេចក្តីល្អ) ប៉ុណ្ណោះ ដែលមិនចេះចាស់ជរាឡើយ»។

អត្ថន័យ៖ រូបរាងកាយ សម្ភារៈ និងទ្រព្យសម្បត្តិទាំងឡាយ តែងតែទ្រុឌទ្រោមទៅតាមអាយុកាល។ ប៉ុន្តែ បុណ្យកុសល គុណធម៌ និងសេចក្តីល្អដែលយើងបានសាង វានឹងមិនចាស់ មិនស្លាប់ ហើយនៅតែមានតម្លៃស្ទើរតែមិនអាចកាត់ថ្លៃបាននៅក្នុងចិត្តរបស់មនុស្សលោកជានិច្ច។

២. ព្រះនិព្វាន (អជរធម៌)
នៅក្នុងធម៌ជាន់ខ្ពស់ ព្រះនិព្វាន ត្រូវបានគេហៅថា «អជរំ» (សភាវៈមិនចាស់) ឬ «អមតំ» (សភាវៈមិនស្លាប់)។

អត្ថន័យ៖ ព្រះនិព្វាន គឺជាស្ថានភាពផ្លូវចិត្តដែលរំលត់អស់នូវកិលេស រាល់ការកើត ចាស់ ឈឺ ស្លាប់ ទាំងពួង។ កាលណាគ្មានការកើត (ជាតិ) ក៏គ្មានការចាស់ជរា (ជរា) ដែរ។ ដូច្នេះ ព្រះនិព្វាន គឺជាធម៌តែមួយគត់ដែលនៅស្ថិតស្ថេរ អមតៈ និងមិនរងឥទ្ធិពលពីភាពចាស់ជរាឡើយ។

សង្ខេបសេចក្តីមក៖ អ្វីដែលមិនចេះចាស់ជរា គឺសេចក្តីល្អ/គុណធម៌ដែលយើងសាងទុកក្នុងលោក និងព្រះនិព្វានដែលជាបរមសុខ រួចផុតពីវាលវដ្តសង្សារ។

ចែករំលែក (Share) ចំណេះដឹងធម៌អាថ៌នេះទៅកាន់មិត្តភក្តិរបស់អ្នកទាំងអស់គ្នា!#ចំណេះដឹងធម៌ #ព្រះពុទ្ធសាសនា #ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ #ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ See less

#ភាពខុសគ្នារវាងព្រះពុទ្ធនិងព្រះបច្ចេកពុទ្ធ
តើអ្នកដឹងទេ? ភាពខុសគ្នារវាង "ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ" និង "ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ" ព្រះពុទ្ធទាំងពីរព្រះអង្គ សុទ្ធតែបានត្រាស់ដឹងនូវសច្ចធម៌ និងអស់កិលេសដោយខ្លួនឯងដូចគ្នា ប៉ុន្តែមានចំណុចខុសគ្នាដ៏ធំមួយ៖
ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ (ព្រះពុទ្ធ)៖ ត្រាស់ដឹងហើយ អាចសម្តែងធម៌ចម្លងសត្វលោកឱ្យត្រាស់ដឹងតាម បង្កើតជាព្រះពុទ្ធសាសនា និងមានសាវ័ក។ (ប្រៀបដូចគ្រូពេទ្យពូកែ ដែលរកឃើញថ្នាំហើយបើកសាលាបង្រៀនព្យាបាលមនុស្សលោក)។
ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ៖ ត្រាស់ដឹងហើយ មិនអាចសម្តែងធម៌ឱ្យអ្នកដទៃត្រាស់ដឹងតាមឡើយ ហើយលោកត្រាស់ដឹងតែក្នុងសម័យកាលដែលទទេចាកព្រះពុទ្ធសាសនាប៉ុណ្ណោះ។ (ប្រៀបដូចមនុស្សគរ ដែលរកឃើញថ្នាំទិព្វព្យាបាលខ្លួនឯងជា ប៉ុន្តែមិនអាចប្រាប់វិធីធ្វើថ្នាំទៅអ្នកដទៃបាន)។
ចែករំលែក (Share) ចំណេះដឹងធម៌អាថ៌នេះទៅកាន់មិត្តភក្តិរបស់អ្នកទាំងអស់គ្នា!#ចំណេះដឹងធម៌ #ព្រះពុទ្ធសាសនា #ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ #ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ See less